Kalp Yetersizliği

Kalp yetersizliği kalbin kan dolaşımını sağlamaktaki yetersizliğine bağlı olarak ortaya çıkan bir hastalıktır. Kan dolaşımının yetersiz hale gelmesi kalple birlikte böbrekler ve akciğerler başta olmak üzere diğer yaşamsal organların da normal faaliyetini engeller.

 

Kalp yetersizliği kronik bir hastalıktır. Gelişmiş ülkelerde ve ülkemizde kalp yetersizliği hastalarının sayısı giderek artmaktadır. Kalp yetersizliği sıkça hastaneye yatış gerektiren ve yaşam süresini kısaltan masraflı bir hastalıktır.

 

Kalp yetersizliği neden olur ?

 

Kalp yetersizliği temelde iki farklı nedene bağlı olarak gelişir:

 

  1. Kalbin kasılma-pompalama gücünün azalması (sistolik kalp yetersizliği)
  2. Kalbin gevşeme yeteneğinin bozulması (diyastolik kalp yetmezliği)

 

Kalbin kasılmasını azaltan ve kalp yetersizliğine yol açan en sık nedenler:

 

  1. İskemik (koroner) kalp hastalığı: Kalp krizi, kalp kasının bir bölümünün canlılığını yitirmesine neden olur. Kalp krizinin şiddetine (tıkanan damarın önemine ve tıkanma şekline göre) kalp kasındaki hasar miktarı da az veya çok olabilir. Bu hasar kalbin kasılma performansını bozar ve kalp büyümesine neden olur.
  2. Hipertansiyon (yüksek kan basıncı): Hipertansiyon hastalığında kalp atardamarlardaki artmış basınca karşı kan pompalamak durumundadır. Bu nedenle giderek zorlanır ve bir süre sonra kalp kasları kalınlaşır. Ardından kalp büyümesi başlar ve kalbin kasılma performansı bozulur.
  3. Kalp kapak hastalıkları: Kalp kapaklarının uygun şeklide açılıp kapanmasını etkileyen hastalıklar kalbin kan pompalama işlevini bozar. Kapak hastalığının nedeni yaşlılarda sıklıkla kireçlenmeye (örneğin; dejeneratif aort kapak darlığı), gençlerde ise kalp romatizmasına (romatizmal kapak hastalığı, örneğin mitral kapak darlığı veya mitral kapak yetmezliği) bağlıdır.
  4. Kalp kası hastalıkları (kardiyomiyopatiler): Bu hastalıklar görünür bir dış neden olmaksızın kalp kasındaki kasılma veya şekil bozukluğuna bağlıdır. Çoğunlukla aileseldir ve genetik temeldedir. Daha çok genç erişkin yaşta belirti vermeye başlar.
  5. Kronik akciğer hastalıkları: Kronik bronşit ve amfizem akciğer damar yatağında basınç artışına neden olur ve bu basınç akciğerlere kan gönderen sağ kalp için bir yük oluşturur. Bunun sonucunda kalpte büyüme ve performans bozukluğu gelişir. Daha çok sağ kalbi etkileyen ve sağ kalp yetersizliğine neden olan bu duruma “kor pulmonale” (akciğer kalbi) denir.

 

Bu nedenler dışında da nadir vitamin eksikliklerine ve metabolizma / depo bozukluklarına bağlı (örneğin amiloid kardiyomiyopatisi) kalp yetersizliği nedenleri bulunur.

 

Kalbin gevşeme yeteneğini azaltan nedenler:

 

Yukarıda sözü geçen iskemik kalp hastalığı, hipertansiyon ve kalp kapak hastalıkları aynı zamanda kalbin gevşeme yeteneğini de bozarlar. Hipertansiyon hastalığında kalp kasının kalınlaşması ve elastikiyetini yitirmesi, koroner arter hastalığında ise kalbin oksijenli kanla iyi beslenememesi nedeniyle kasın gevşeme yeteneği bozulur. Hastalıkların özellikle daha erken dönemlerde gevşeme yeteneği bozulur, sonradan hem kasılma işlevinin bozulması da tabloya eklenir.

 

Kalp yetersizliğinin belirtileri nedir ?

 

Kalp yetersizliğinin çok çeşitli belirtileri vardır. En sık olarak nefes darlığı ve çabuk yorulma yakınmaları gelişir. Ayaklarda şişme, çarpıntı da sık görülür. Kan dolaşımının azalmasına ve sindirim organları etrafında durağanlaşmasına bağlı olarak hazımsızlık, gaz, şişkinlik gibi yakınmalar da kalp yetmezliğine eşlik edebilir. Kalp yetersizliğinde nefes darlığı önceleri ağır eforla ortaya çıkar, hastalık ilerledikçe daha hafif eforlarla da nefes darlığı ortaya çıkmaya başlar. İleri evrede kalp yetersizliği olanlar günlük işlerde (yıkanma, soyunma, giyinme esnasında) bile nefes darlığı çekerler. Hatta istirahat sırasında bile nefes darlığı çeken ileri evre kalp hastaları vardır.

 

Ancak her nefes darlığı kalp yetersizliği işareti değildir. Günümüzde nefes darlığı ile hekime başvuran kişilerde bu durumun en sık nedeni fazla kilolu olmak ve hareketsizliğe alışmış olmaktır. Özellikle, istirahat esnasında olup da eforla veya fiziksel hareket sırasında hissedilmeyen nefes darlığı genelde kalp hastalığına bağlı değildir.

 

Ayak bilekleri etrafında şişlik kalp yetmezliği dışında bir çok durumda görülebilir. Sabahları nispeten daha iyi olup, akşama doğru artan ayak şişliği özellikle nefes darlığı ve çabuk yorulmayla birlikteyse kalp yetersizliğini düşündürmelidir.

 

Vücutta fazla su ve tuz tutulmasına bağlı olarak ilk dönemlerde kalp yetersizliği hastalarının kiloları artar. Ancak hastalık ilerledikçe, kullanılan ilaçların yan etkileri ve sindirim sistemi bozukluklarından dolayı kalp yetersizliği hastalarının beslenmeleri bozulur ve kilo vermeye başlarlar.

 

Kalp yetersizliği sağ kalp veya sol kalp yetersizliği olarak gelişebilir:

 

Sağ kalp yetersizliğinin belirtileri:

 

Ayak bilekleri etrafında şişlik (ödem), ayak cildinde koyulaşma, renk değişikliği, çabuk yorulma, hazımsızlık, karında şişkinlik hissi, karaciğer büyümesi

 

Sol kalp yetersizliğinin belirtileri:

 

Nefes darlığı, çabuk yorulma, düz yatamama, uykudan tıkanarak ve nefes darlığı ile uyanma, eforla öksürük (önceleri kuru öksürük, sonraki dönemlerde beyaz-köpüklü az miktarda balgam olabilir).

 

Akut / Kronik kalp yetersizliği:

 

Kalp yetersizliği genelde uzun zaman dahilinde ve yavaş yavaş gelişir.

 

Akut sol kalp yetersizliği: Kalp krizi sırasında (kalp hasarı fazlaysa) veya bazı ani aritmilere bağlı olarak aniden sol kalp yetersizliği gelişebilir. Kalp krizi sırasında gelişen kalp yetersizliği çok ciddi ve ölüm riski yüksek olan bir tablodur.

 

Akut sağ kalp yetersizliği: Bu durumun daha seyrektir; en sık nedeni ise akut pulmoner embolidir.

 

Kalp Yetersizliği düzelir mi ?

 

Kalp yetersizliği tedavi edilebilen, şiddeti azaltılabilen bir hastalıktır. Ancak tam olarak ortadan kaldırılması ve düzeltilmesi genelde söz konusu değildir. Kalp krizine bağlı kas hasarı veya kapak hastalıklarına bağlı bir kalp büyümesi genelde kalıcıdır. Ancak akut ritim bozukluklarına bağlı olarak gelişen kalp yetersizliği olguları ritim bozukluğu zamanında müdahale edilerek düzeltildiyse ortadan kalkabilir. Benzer olarak kapak hastalığının erken evrelerindeki kalp yetersizliği olguları da kapaktaki bozukluğun zamanında tedavi edilmesiyle tam olarak düzelebilir.

 

Kalp yetersizliği zaman zaman kötüleşmelerle ve iyileşmelerle seyreder. Çoğu kalp yetersizliği hastası uygun tedavi altında yıllarca normal yaşamlarına-işlerine devam edebilirler. Zaten günümüzde kalp yetersizliği çok etkin bir şekilde tedavi eden ilaçlar ve ilaç dışı tedavi seçenekleri mevcuttur.

 

Kalp yetersizliğinde en önemli noktalar; erken tanı konması ve düzenli bir tedavi-takip altında olunmasıdır.